Eén of twee hoortoestellen?

Wat betreft zintuigen zijn wij als mens niet uitermate goed toebedeeld. Ook qua gehoor zijn er dieren waar wij niet aan kunnen tippen. Toch doen we het in vergelijking met veel dieren niet slecht. Ons gehoor is een heel gevoelig mechanisme dat in staat is om hele kleine geluidsverschillen te kunnen waarnemen en daarop te kunnen reageren. Eén eigenschap van het gehoor is bij mensen uitzonderlijk goed ontwikkeld, namelijk het vermogen om richting te horen. Hoewel wij onze oren niet letterlijk kunnen spitsen of draaien, of zoals de uil zijn kop bijna 180 graden kan draaien, horen wij met twee gezonde oren bijna feilloos waar het geluid vandaan komt.

Hoe werkt dit?
De twee oren waarover de mens beschikt zijn voldoende om te bepalen waar een geluidsbron zich bevindt. Als een geluidsbron zich bijvoorbeeld aan de rechterkant bevindt, komt het geluid eerder in het rechteroor aan dan in het linkeroor. De mens gebruikt dat verschil in aankomsttijden, ook wel de fase van de geluidsgolven, om de geluidsbron te lokaliseren.

Daarnaast speelt het verschil in geluidssterkte een rol. Geluid van rechts komt zwakker door in het linkeroor, omdat het hoofd in deze situatie als een soort geluidsscherm fungeert (diffractie om het hoofd). Dit gaat op voor frequenties boven de 637 Hertz, voor lagere frequenties is het hoofd geen obstakel. Door deze niveauverschillen tussen het linker- en rechteroor wordt tevens vastgesteld hoe ver links of rechts een geluidsbron zich bevindt.

Bron: www.kennislink.nl/publicaties/richting-horen

Waarom is dit belangrijk?
Een van de gelegenheden waarbij dit “richting horen” van belang is, is de situatie waarin veel gesprekken tegelijk worden gevoerd, terwijl we maar één gesprek tegelijk willen volgen. En we slagen daar meestal nog vrij goed in ook. Dit verschijnsel dat we één gesprek kunnen selecteren uit een zee van achtergrondgeluiden, wordt wel het “Cocktail party effect” genoemd.
Daarnaast is veiligheid een issue. Bijvoorbeeld op de fiets is het natuurlijk erg belangrijk om te weten waar het overige verkeer vandaan komt en hoe groot de afstand is. Met de ogen alleen redden we het in het tegenwoordige verkeer niet meer.

Een verminderd gehoor
Het eerste wat veel mensen merken aan een verminderd gehoor is het niet goed kunnen verstaan in gezelschap (zie het bovenstaande cocktail party effect). Het gehoor is niet meer in staat om het geluid nauwkeurig te analyseren en het richtinghoren is verstoord.

Wat kunnen hoortoestellen hieraan doen?
Behalve het geluid beter waarneembaar te maken (versterken) moet het hoortoestel er voor zorgen dat er een balans is. Door verschillen in tijd en luidheid tussen beide oren kan het hoortoestel ervoor zorgen dat het richtinghoren weer hersteld wordt.

Daarom wordt er bij een dubbelzijdig gehoorverlies altijd geadviseerd om twee hoortoestellen te gaan dragen! Ook bij de lichtere gehoorverliezen.

Margje Fierst van Wijnandsbergen, Audicien Makker Hoorspecialisten Laren